संक्षिप्त परिचय

परिचय
नगर वस्तुगत विवरण नगरपालिकाको भौगोलिक, सामाजिक, आर्थिक, पूर्वाधार लगायत क्षेत्रको विद्यमान यथार्थ
स्थिति झल्काउन आवश्यक तथ्याङ्क संकलन र विश्लेषणका माध्यमबाट तयार गरी तर्कपूर्ण, सिलसिलेवार र व्यवस्थित
रूपमा प्रस्तुत गरिएको सूचनाको एकीकृत दस्तावेज वस्तुगत विवरण हो । वस्तुगत विवरण तयारीका लागि स्तरीय
विधि, औजार तथा प्रकृयाको अवलम्बन गर्नु जरुरी हुन्छ । कर्जन्हा नगरपालिकाको वस्तुगत विवरण तयारीको
पृष्ठभूमि, उद्देश्य, नीतिगत तथा कानूनी आधार, तयारी विधि तथा प्रक्रिया र सीमालाई समावेश
गरीएको छ ।
१.१ पृष्ठभूमि
नेपालको संविधान २०७२ ले संघीय लोकतान्त्रिक शासन व्यवस्था अनुरूप जनताको सबैभन्दा नजिकको सरकारको
रूपमा गाउँपालिका अथवा नगरपालिकाको व्यवस्था गरेको छ । जस अनुसार स्वायत्तताको उच्चतम अभ्यास तथा
विकेन्द्रीकरणको माध्यमद्वारा स्थानीय शासनमा सहभागिता, जवाफदेहिता, पारदर्शिता र उत्तरदायित्व कायम गरी सेवा
प्रवाहमा प्रभावकारीता सँगै विकास प्रक्रियालाई द्रुततर तुल्याई जनअपेक्षाको सम्बोधन गर्ने ऐतिहासिक जिम्मेवारी
स्थानीय सरकारको काँधमा आएको छ । सहकारीता, समन्वय र सहअस्तित्वका आधारमा संचालन हुने स्थानीय
शासन प्रक्रियामा जनसहभागिता र साझेदारीको मर्मलाई समेत उच्च महत्व दिइएको छ । स्थानीय जनताले प्राप्त
गर्ने सेवा सुविधालाई छिटो, छरितो र प्रभावकारी बनाई स्थानीय तहको सुदृढीकरण गर्न नीतिगत तथा व्यवहारिक
अभ्यासहरू अगाडी बढिरहेका छन् ।
देशको परिवर्तित नवीन परिवेशमा स्थानीय सरकारले संविधान पदत्त अधिकार बमोजिमको अभिभारा पूरा गर्न
गतिशील विकास प्रक्रियालाई अनुशासित गराई सुशासन र संमृद्धिका लागि अर्थपूर्ण पहल हुन जरुरी छ । यस कार्यका
लागि नवनिर्वाचित पदाधिकारीको कुशल नेतृत्वमा शासन संचालन र विकास प्रकृयालाई प्रभावकारी रूपले दिशानिर्देश
गर्नु आवश्यक छ । स्थानीय सरकारका गतिविधिहरूबाट जनतामा स्वायत्तताको महसुस हुने गरी संघीय समावेशी
शासन व्यवस्थाको मर्मलाई जीवन्त तुल्याउने अपेक्षा गरिएको छ । मानव संसाधन तथा आर्थिक स्रोतको सीमिताका
बाबजुद उर्लंदो जनआकांक्षाको व्यवस्थापनमा अपेक्षित नतीजा हासिल गर्न वास्तविक सूचना तथा तथ्यांक बलियो
आधारका रूपमा रहन्छ ।
आफ्नो क्षेत्रको विद्यमान स्थितिको अद्यावधिक सूचनाले त्यस निकायको हरेक कार्यको प्रभावकारिता बढी व्यवहारिक,
स्पष्ट र जनमुखी बनाउँछ । स्थानीय सरकारको सेवा प्रवाहमा चुस्तता र विकास प्रक्रियालाई यथोचित गति प्रदान
गर्न खण्डिकृत र क्षेत्रगत सूचना सहितको अद्यावधिक नगर वस्तुगत विवरण तयारी गर्नु जरुरी हुन्छ । नेपालमा
सर्वप्रथम सातौं आवधिक योजनाले हरेक जिल्लाले विकासका संभावना र स्रोतको आवश्यक सूचना हासिल गर्न
आर्थिक, सामाजिक र भौगोलिक क्षेत्र समेटिएको वस्तुगत विवरण तयार गर्नुपर्ने निर्देशित गरेको थियो । तत्कालिन
गाविस तथा नगरपालिकाको सन्दर्भमा दशौं आवधिक योजनाले वस्तुगत विवरण तयार गर्नुपर्ने कुरालाई उठान गरेको
थियो । स्थानीय स्वायत्त शासन ऐन, २०५५ र तत्सम्बन्धी नियमावली लागू भए पछि तत्कालिन स्थानीय निकायमा
वस्तुगत विवरण तयारी नियमित रूपमा अगाडी बढेको थियो ।
स्थानीय निकायको अद्यावधिक तथ्यांक भएको सन्दर्भ सामग्री हो नगर वस्तुगत विवरण । वर्तमान सन्दर्भमा नेपाल
सरकारले गाउँ तथा नगर क्षेत्रको समग्र वस्तुस्थिति झल्किने वस्तुगत विवरणको ढाँचा तयार गरी उपलब्ध गराइ
यथासक्य छिटो तयार गर्न स्थानीय निकायहरूलाई पत्राचार गरेको छ । नगरपालिकाको नेतृत्वमा यसरी तयार हुने
वस्तुगत विवरणले स्थानीय तहमा तर्जुमा हुने योजनाका लागि सूचनाको आधार तयार गर्न महत्वपूर्ण हुनेछ । उपलब्ध
कानूनी तथा नीतिगत व्यवस्थाका साथसाथै सरोकारवाला सँगको परामर्श र विगतका सफल अभ्यासको आधारमा
तयार गरिएको वस्तुगत विवरणले नगरपालिकाको सेवा प्रवाह, आन्तरिक स्रोत परिचालन तथा योजनावद्ध विकासमा
टेवा पु¥याउने छ ।

 

अस्पतालहरू:-  स्वास्थ्य  चाैकीहरू तथा फु.कु.म.मे.हाेस्पिटल कर्जन्हा ११